19h30 thứ Sáu. Quán 80 máy ở Cầu Giấy kín chỗ, hai bạn trẻ đứng chờ sau lưng dãy VIP, nhân viên vừa úp mì vừa liếc màn hình quản lý xem máy nào sắp hết giờ. Cảnh này đẹp. Vấn đề nằm ở mười một tiếng trước đó.
Tám rưỡi sáng, cũng cái quán ấy, sáu máy sáng đèn trên tổng số tám mươi. Tiền thuê mặt bằng vẫn chạy, điều hòa vẫn chạy, hai nhân viên vẫn ngồi đó. Một phòng net sống được hay không, phần lớn không quyết ở giờ vàng, vì giờ vàng thì quán nào cũng đông. Nó quyết ở chỗ mười tiếng còn lại trong ngày bạn làm gì với dàn máy không có ai ngồi.
Hầu hết bài viết về phòng net hiện nay dừng ở bảng báo giá lắp đặt. Cấu hình máy, màn 180Hz hay 240Hz, ghế loại nào, chi phí setup bao nhiêu một máy. Coi như bạn qua bước đó rồi. Bài này nói về một ngày.
Dãy máy kín khách trong giờ vàng tại một phòng net lớn ở Hà Nội
Khung giờ nào thực sự ra tiền?
Một ngày của phòng net không phải một khối. Nó là bốn khung khác nhau, bốn tập khách khác nhau, và đáng lẽ phải là bốn cách bán khác nhau.
Sáng đến đầu giờ chiều là khung trống nhất. Khách chủ yếu là người làm tự do, vài bạn sinh viên học ca chiều, thỉnh thoảng có người vào in tài liệu. Chiều từ khoảng 13h đến 17h là học sinh, sinh viên tan lớp, đi theo nhóm ba bốn người và ngồi cạnh nhau. Từ 17h đến 23h là giờ vàng, máy nào cũng có người, khu VIP hết trước, và đây là khung duy nhất bạn không phải nghĩ gì về marketing. Sau 23h là khách cày đêm, ít người hơn nhưng ngồi lâu, doanh thu trên mỗi lượt khách lại cao. Giờ hoạt động của điểm cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử công cộng có quy định riêng, cứ theo quy định hiện hành ở địa phương mà xếp ca trực.
Cái bẫy phổ biến nhất là hạ giá giờ ban ngày để lấp chỗ trống.
Nghe hợp lý. Làm xong thì hỏng. Giảm giá đại trà ban ngày không kéo thêm khách mới, nó chỉ dạy cho khách quen buổi tối rằng cứ đi sớm là rẻ hơn, và thế là bạn bán cùng một lượng giờ với giá thấp hơn. Ban ngày cần một sản phẩm khác chứ không phải cái giá khác: gói theo buổi cho người ngồi lâu, gói tuần cho khách quen, combo học sinh giờ tan trường, giá riêng cho nhóm bốn máy ngồi cạnh nhau. Cùng một dàn máy, cách đóng gói khác nhau thì tập khách cũng khác nhau.
Muốn biết khung nào đang nuôi khung nào thì phải nhìn số theo giờ, không nhìn tổng ngày. Phần mềm quản lý gom cả hai việc về một màn hình làm được chuyện đó: mỗi phiên chơi có giờ bắt đầu, giờ kết thúc và số tiền, nên báo cáo tách được doanh thu của 14h với doanh thu của 21h. Nhiều chủ quán lần đầu nhìn bảng đó mới phát hiện khung 13h tới 17h của mình đang lỗ đều, còn khung cày đêm thì âm thầm gánh cả tháng.
Máy thường, VIP, phòng đội: chia hạng rồi chia giá
Thị trường phòng net Việt Nam đã phân tầng khá rõ. Khu phổ thông ở các tỉnh phổ biến quanh 4.000 - 7.000đ một giờ, ở Hà Nội và TP.HCM thường là 6.000 - 10.000đ. Khu cao cấp, cấu hình mạnh, màn tần số quét cao, ghế xịn thì 15.000 - 25.000đ một giờ là mức hay gặp.
Chia hạng không chỉ để bán đắt hơn. Nó để khách tự chọn đúng thứ họ cần mà không phải hỏi nhân viên.
Một phòng net 80 máy chia được bốn khu là vừa: máy thường chiếm phần lớn, một dãy VIP cấu hình cao hơn, một hai phòng đội cho nhóm năm người đánh chung, và nếu mặt bằng cho phép thì một góc stream có mic với đèn. Mỗi khu một giá, giá dán ngay trên tường, ai ngồi đâu trả theo đó. Trong phần mềm, mỗi khu là một nhóm máy có đơn giá riêng, còn khách thì thuộc nhóm thành viên riêng, nên một bạn học sinh có thẻ tháng ngồi máy VIP vẫn ra đúng số tiền mà không cần ai bấm máy tính.
Chỗ này có một chi tiết nhỏ mà phòng net nào cũng gặp. Khu phòng đội đắt hơn nhưng lại hay bị nhóm khách ngồi tràn ra máy thường bên cạnh để tiết kiệm, rồi kéo ghế vào ngồi chung. Cách xử lý không phải là nhắc nhở, mà là đặt giá nhóm: bốn hoặc năm máy liền nhau tính theo gói, rẻ hơn cộng lẻ một chút, thế là họ tự vào phòng đội.
Khu phòng đội với vài máy cấu hình cao và ghế riêng, tách khỏi khu máy thường
Nạp giờ và khách quen: đừng để nhân viên quyết
Với một phòng net, nạp giờ là thứ giữ khách quay lại, và cũng là thứ rò rỉ nhiều tiền nhất nếu để miệng nói.
Khuyến mãi nạp nên nằm trong hệ thống, không nằm trong đầu bạn nhân viên đang trực. Đặt ngưỡng một lần: nạp bao nhiêu thì tặng bao nhiêu, tích lũy bao nhiêu giờ thì lên bậc giá tốt hơn. Ai nạp đủ thì hệ thống tự cộng, không ai phải nhớ, không ai phải phân vân với khách đang đứng trước mặt. Khách cũng dễ chịu hơn vì luật rõ ràng chứ không phụ thuộc hôm nay ai trực.
Giờ tặng cho khách quen thì nạp thẳng vào tài khoản của họ. Đừng vẫy tay cho ngồi máy 9 rồi thôi. Nghe thì nhỏ.
Khác biệt nằm ở chỗ: giờ nạp vào tài khoản là một dòng trong báo cáo, tức là một khoản chi phí marketing bạn nhìn thấy được, còn giờ cho miệng là doanh thu biến mất không dấu vết. Cuối tháng nhìn con số đó, có thể bạn thấy nó xứng đáng và giữ nguyên, cũng có thể bạn giật mình. Hai trường hợp đều tốt hơn là không biết. (Con số này ở nhiều quán lớn hơn tiền điện của cả tuần, và gần như không ai đo nó.)
Cuối tuần thì thêm một lớp nữa. Giải nhỏ trong quán, phí tham gia thấp, giải thưởng là giờ chơi hoặc đồ ăn. iCafeCloud có phần thưởng theo xu cho việc này, khách tích xu theo thành tích và đổi lấy thứ bạn đặt sẵn, đỡ phải quản lý bằng một nhóm chat và trí nhớ của chính bạn.
Ca trực chốt bằng số, không chốt bằng trí nhớ
Nhân viên phòng net phần lớn là sinh viên. Bạn sẽ đổi người vài lần một năm, đó là chuyện bình thường của ngành, nên quy trình phải tự đứng được mà không dựa vào một người cụ thể.
Chốt ca gọn nhất là ba con số. Tiền mặt trong két. Tổng chuyển khoản và quét mã trên điện thoại. Báo cáo ca mà hệ thống xuất ra cho đúng khoảng thời gian đó. Ba số khớp thì đóng ca, lệch thì tìm ngay tối hôm đó lúc mọi người còn nhớ ai làm gì, chứ không để đến cuối tháng ngồi đoán.
Phần còn lại là những việc nhỏ lặp đi lặp lại mỗi tối: khách báo máy 37 đơ, khách ở máy 12 muốn dừng sớm, nhóm phòng đội muốn cộng thêm một tiếng. Làm từ quầy, không cần đi bộ xuống cuối phòng, vì lúc đông nhất thì chỉ có một người vừa thu tiền vừa pha mì. Bạn có thể xem thử phần quản trị trên bản demo trước khi quyết định quy trình chốt ca của quán mình.
Sơ đồ hành trình của một lượt khách từ lúc nạp giờ đến khi chốt ca
Đồ ăn, nước, và những đơn gọi ngay tại máy
Ở phòng net Việt Nam, đồ ăn nước uống không phải dịch vụ kèm theo cho vui. Với nhiều quán, nó là cột doanh thu thứ hai và có biên lợi nhuận tốt hơn tiền giờ.
Mì, nước tăng lực, cà phê, xúc xích, gà rán đặt ngoài. Khách cày đêm ăn nhiều hơn khách chiều, nhóm phòng đội gọi theo mâm, và giờ vàng thì bếp bận đúng lúc quầy cũng bận nhất. Cái cần là đơn hàng gắn với máy chứ không phải với một mẩu giấy: khách ở máy 54 gọi hai mì một nước, đơn ghi vào tài khoản của máy đó, tiền vào cùng một báo cáo cuối ngày với tiền giờ. Đến cuối tháng bạn biết được thứ đáng biết, là mỗi khung giờ bán được bao nhiêu đồ ăn, và món nào chỉ bán chạy sau 23h.
Ngày update: 80 máy cùng tải một bản vá
Bản vá của LMHT, Valorant, CS2 hay PUBG không hỏi ý bạn trước khi ra. Chúng ra vào đúng hôm quán đông, và mỗi bản vài chục GB là chuyện thường.
Nếu tám mươi máy mỗi máy tự tải một bản, đường truyền của phòng net coi như xong buổi tối đó. Không cứu được. Khách vào thấy máy đang cập nhật thì đứng dậy đi quán khác, và điều đáng ngại là họ nhớ chuyện đó lâu hơn bạn tưởng.
Có hai thói quen xử lý được việc này. Thứ nhất là dùng chung kho bản quyền game thay vì mua lẻ cho từng máy, ai chơi thì hệ thống cấp, chơi xong trả lại kho. Thứ hai là cập nhật một lần ở trung tâm: với giải pháp boot không ổ cứng như CCBoot, bản vá được áp vào ảnh hệ thống trên máy chủ, các máy con khởi động lại là có, nên cả quán chỉ tải đúng một lần và trạng thái máy nào cũng giống nhau.
Việc còn lại là chọn giờ tải. Phần tiếp theo nói vì sao giờ tải lại là câu chuyện tiền điện.
Hóa đơn điện và khung giờ cao điểm
Giá điện kinh doanh tính theo khung giờ, và khoảng cách giữa các khung đủ lớn để đáng xếp lịch. Ở cấp điện áp dưới 6 kV, giờ bình thường quanh 3.152đ một kWh, còn giờ cao điểm lên tới 5.422đ. Cùng một số điện, chênh nhau gần gấp rưỡi.
Trớ trêu ở chỗ khung cao điểm buổi tối trùng đúng với giờ vàng. Lúc quán kín chỗ cũng là lúc mỗi kWh đắt nhất, và chuyện đó thì không tránh được, vì không ai đóng cửa giờ vàng để tiết kiệm điện.
Cái tránh được là những việc không cần làm vào giờ đó. Tải bản vá, sao lưu, bảo trì, vệ sinh máy, cài lại ảnh hệ thống, chạy thử cấu hình mới. Đẩy hết xuống khung thấp điểm, vừa rẻ điện vừa không tranh đường truyền với khách. Muốn biết con số thật của quán mình thì lấy công suất thực đo được nhân với số giờ rồi nhân đơn giá từng khung, đừng lấy ví dụ của người khác, vì dàn máy mỗi phòng net một khác và điều hòa mới là thứ ăn điện nhiều hơn bạn nghĩ.
Khi mở phòng net thứ hai
Cơ sở thứ hai thường là chỗ vỡ trận, vì thứ giữ cho quán thứ nhất chạy trơn tru chính là bạn có mặt ở đó.
Quản lý trên nền tảng đám mây giải quyết phần lớn chuyện này. Hai quán báo về cùng một nơi, doanh thu và số máy đang chạy của từng quán xem được trên điện thoại, nhân viên ở cơ sở mới dùng đúng bộ nhóm thành viên và bảng giá của cơ sở cũ. (Thực tế thì tính năng bạn dùng nhiều nhất lại là cái nhạt nhất: ngồi trên xe máy chờ đèn đỏ, mở ra xem ca tối bên kia đang thế nào.)
Phần mềm quản lý phòng net tốn bao nhiêu
iCafeCloud tính 2,50 USD mỗi máy mỗi tháng, trả theo năm còn 2,00 USD mỗi máy mỗi tháng, tức là rẻ hơn 20%. Nếu muốn dùng kèm phần boot không ổ cứng thì gói iCafeCloud cộng CCBoot là 4,00 USD mỗi máy mỗi tháng, trả năm là 3,20 USD. Số mới nhất luôn nằm ở bảng giá tính theo từng máy.
Một phòng net 80 máy trả theo năm rơi vào khoảng 160 USD một tháng cho toàn bộ hệ thống. Đặt cạnh một tối cuối tuần của khu VIP là ra ngay câu trả lời. Không cần tính lâu.
Bên phát triển hiện phục vụ hơn 3.000 khách hàng ở trên 90 quốc gia, hỗ trợ 24/7, và với chủ quán thì điều đó quy về một tình huống rất cụ thể: 11 giờ đêm thứ Bảy, quán đang kín, có chuyện cần hỏi và cần người trả lời ngay. Bạn có thể đăng ký bản dùng thử rồi chạy thử trên chính dàn máy của mình, hoặc hỏi đội hỗ trợ qua kênh chat trực tuyến trước khi quyết.
Đo một tuần rồi hãy đổi
Chọn một tuần, mỗi ngày ghi lại ba con số theo từng khung giờ: bao nhiêu máy có người, tiền giờ thu được, tiền đồ ăn thu được. Thêm một cột nữa cho giờ tặng khách quen.
Bảy ngày là đủ để thấy chân dung thật của một phòng net. Cứ đo thử. Bạn sẽ biết khung nào đang nuôi khung nào, khu VIP có đáng mở rộng thêm một dãy không, và buổi sáng nên bán gói gì thay vì hạ giá. Phần lớn quyết định khó của một phòng net đều dễ hẳn sau khi có bảng số đó, còn trước khi có nó thì mọi cuộc tranh luận về giá đều chỉ là cảm giác.